Succesvolle werving van wethouders

De rol van wethouder is cruciaal voor het functioneren van een gemeente. Samen met de burgemeester vormen wethouders het college van burgemeester en wethouders (B&W), het dagelijks bestuur van de gemeente. Zij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van besluiten van de gemeenteraad en voor belangrijke beleidsterreinen zoals financiën, ruimtelijke ordening, zorg of economie.

Het vinden van de juiste wethouder vraagt daarom om een zorgvuldig proces. Wij ondersteunen gemeenten bij de werving en selectie van wethouders, zowel bij traditionele collegevorming als bij vernieuwende bestuursvormen.

Wethouder van buiten

Steeds vaker kiezen gemeenten ervoor om een wethouder van buiten aan te trekken: een bestuurder die niet afkomstig is uit de lokale gemeenteraad of zelfs niet in de gemeente woont. Sinds de dualisering van het gemeentebestuur in 2002 is het mogelijk om wethouders ook van buiten de raad of gemeente te benoemen.

Het aantrekken van een wethouder van buiten kan verschillende voordelen hebben. Zo kan een externe kandidaat bestuurlijke ervaring, nieuwe perspectieven en specifieke expertise meebrengen. Tegelijk vraagt deze keuze om zorgvuldige begeleiding, omdat een wethouder van buiten tijd nodig heeft om de lokale politieke verhoudingen, cultuur en maatschappelijke vraagstukken goed te leren kennen.

Wij begeleiden gemeenten bij het volledige traject: van profielschets en zoektocht tot selectie en benoeming.

Zakencollege en raadsbrede agenda

Naast traditionele coalitiecolleges kiezen steeds meer gemeenten voor alternatieve bestuursmodellen, zoals een zakencollege of een raadsbrede agenda.

Bij een zakencollege ligt de nadruk minder op partijpolitiek en meer op bestuurlijke kwaliteit. Wethouders worden dan geselecteerd op basis van hun competenties en ervaring, soms zelfs via een open sollicitatieprocedure, waarbij deskundigheid voorop staat.

Ook het werken met een raadsbrede agenda of raadsakkoord wint aan populariteit. Daarbij werken alle partijen in de gemeenteraad samen aan een gezamenlijk programma, in plaats van een traditionele coalitie-oppositieverdeling. Dit kan leiden tot meer inhoudelijk debat en bredere samenwerking binnen de raad.

In deze bestuurlijke modellen speelt een zorgvuldige selectie van wethouders een nog grotere rol: kandidaten moeten niet alleen bestuurlijk sterk zijn, maar ook verbindend en onafhankelijk kunnen opereren.

Matching van kandidaat-wethouders op competenties via assessment

Met deze aanpak lopen gemeenten soms bewust vooruit op landelijke ontwikkelingen en zijn zij bereid te investeren in een professionelere en objectievere manier van selecteren.

Een belangrijk onderdeel hiervan is het bieden van inzicht en reflectie voor de kandidaat zelf. Door middel van een ontwikkelassessment krijgt de kandidaat-wethouder inzicht in zijn of haar sterke punten en ontwikkelgebieden. Dit biedt een persoonlijk handvat voor zelfreflectie en laat zien op welke onderwerpen verdere ontwikkeling mogelijk of wenselijk is.

Deze procedure draagt bij aan de professionalisering en objectivering van het wethoudersambt. Op basis van een zorgvuldig en transparant proces kan uiteindelijk een weloverwogen besluit worden genomen over de vraag of een kandidaat geschikt is om het wethouderschap te vervullen.

Inzicht in kandidaten en teamdynamiek

Een belangrijke meerwaarde van deze aanpak is dat alle kandidaten hetzelfde traject doorlopen. De kandidaten worden beoordeeld via een ontwikkelassessment dat wordt uitgevoerd door onze assessor. Wij kunnen daarnaast ook inzicht geven in hoe de kwaliteiten van kandidaten zich tot elkaar verhouden en hoe zij elkaar kunnen aanvullen binnen het toekomstige wethoudersteam.

Een zinvolle uitbreiding kan zijn om ook de burgemeester en de gemeentesecretaris in deze analyse te betrekken. Hierdoor ontstaat een completer beeld van het mogelijke samenspel binnen het toekomstige college van burgemeester en wethouders.

Beoordeling op basis van een landelijk competentieprofiel

De assessmentomgeving wordt gebaseerd op het algemene competentieprofiel voor wethouders, zoals opgesteld door de Vereniging van Wethouders.

Dit profiel bestaat uit vier componenten:

  • Kennis: weten
  • Vaardigheden: kunnen
  • Persoonskenmerken: zijn
  • Motivatie: willen

Door deze elementen systematisch te beoordelen ontstaat een onderbouwd beeld van de geschiktheid van kandidaat-wethouders én van de complementariteit binnen het toekomstige college.

Onze aanpak

Geerts & Partners begeleidt het proces van werving en selectie van A tot Z.

Wij ondersteunen gemeenten bij:

  • Het opstellen van een heldere profielschets.
  • Het actief benaderen van geschikte kandidaten.
  • Een transparant selectieproces.
  • Advies bij benoeming en bestuurlijke samenstelling van het college.

Samenwerking met Transitium Groep

Met kennis van het openbaar bestuur en een breed netwerk helpen wij gemeenten bij het vinden van wethouders die passen bij de opgaven, cultuur en ambities van de gemeente. Geerts & Partners werkt hiervoor samen met Transitium Groep in een joint venture. Vanuit deze samenwerking begeleiden wij bestuurders die vanuit hun APPA-situatie beschikbaar zijn voor een nieuwe bestuurlijke rol, evenals ervaren professionals die als wethouder van buiten willen instromen. In dit netwerk zijn bestuurders opgenomen die beschikbaar zijn voor tijdelijke of structurele wethoudersposities.

Door deze samenwerking kunnen gemeenten beschikken over een zorgvuldig opgebouwd netwerk van ervaren kandidaat-wethouders. Daarnaast kunnen wethouders die van buiten instromen rekenen op professionele begeleiding en reflectie gedurende hun bestuursperiode.

Wij komen graag met jou in contact

Laat hieronder je gegevens achter.

Wil je meer weten over onze werkwijze?

Maak een afspraak met een van onze adviseurs. Esther Janssen neemt contact met je op.

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Wat houdt de werving en selectie van een wethouder in?

De werving en selectie van een wethouder is een zorgvuldig proces waarbij gemeenten op zoek gaan naar geschikte bestuurders voor het college van burgemeester en wethouders (B&W). Dit proces omvat het opstellen van een profielschets, het benaderen van kandidaten, selectiegesprekken en vaak een assessment. Het doel is om een wethouder te vinden die past bij de bestuurlijke opgaven, politieke context en cultuur van de gemeente.

Hoe werkt de benoeming van een wethouder?

Een wethouder wordt benoemd door de gemeenteraad. Na een selectieproces wordt een kandidaat voorgedragen en vindt een formele stemming plaats in de raad. Dit kan zowel een kandidaat uit de gemeenteraad zijn als een externe kandidaat (wethouder van buiten).

Wat is een wethouder van buiten?

Een wethouder van buiten is een bestuurder die niet afkomstig is uit de gemeenteraad of soms zelfs niet uit de gemeente zelf. Sinds de dualisering van het gemeentebestuur in 2002 is dit toegestaan. Gemeenten kiezen hier steeds vaker voor om specifieke expertise, bestuurlijke ervaring of een frisse blik aan het college toe te voegen.

Wat zijn de voordelen van een wethouder van buiten?

Een wethouder van buiten kan:

  • Nieuwe perspectieven en onafhankelijkheid bieden.
  • Specifieke inhoudelijke expertise meebrengen.
  • Minder gebonden zijn aan lokale politieke verhoudingen.
  • Bijdragen aan een professionelere bestuursstijl.

Wel vraagt dit om goede begeleiding om snel effectief te worden binnen de lokale context.

Wat is een zakencollege?

Een zakencollege is een bestuursmodel waarbij wethouders worden geselecteerd op basis van kennis, ervaring en competenties, in plaats van partijpolitieke verhoudingen. Vaak gebeurt dit via een open sollicitatieprocedure. Dit model legt de nadruk op bestuurlijke kwaliteit en professionaliteit.

Wat is een raadsbrede agenda of raadsakkoord?

Bij een raadsbrede agenda werken alle partijen in de gemeenteraad samen aan een gezamenlijk programma. In plaats van een coalitie-oppositie model ontstaat er meer ruimte voor inhoudelijke samenwerking. Dit vraagt om wethouders die verbindend, onafhankelijk en bestuurlijk sterk zijn.

Waarom is een assessment belangrijk bij de selectie van wethouders?

Een assessment voor wethouders geeft objectief inzicht in:

  • Competenties en vaardigheden.
  • Persoonlijk leiderschap.
  • Bestuurlijke sensitiviteit.
  • Ontwikkelpunten.

Dit draagt bij aan een transparante en professionele selectieprocedure en helpt gemeenten om beter onderbouwde keuzes te maken.

Hoe worden kandidaat-wethouders beoordeeld?

Kandidaat-wethouders worden vaak beoordeeld op basis van een landelijk competentieprofiel (Vereniging van Wethouders), bestaande uit:

  • Kennis (weten).
  • Vaardigheden (kunnen).
  • Persoonskenmerken (zijn).
  • Motivatie (willen).

Deze integrale beoordeling zorgt voor een compleet beeld van geschiktheid en potentieel.

Hoe helpt Geerts & Partners bij de werving van wethouders?

Geerts & Partners begeleidt gemeenten in het volledige proces van wethouder werving en selectie, waaronder:

  • Opstellen van profielschetsen.
  • Actieve search en benadering van kandidaten.
  • Begeleiding van selectieprocedures
  • Uitvoering van assessments.
  • Advies bij benoeming en teamsamenstelling.

Kunnen wethouders ook tijdelijk worden ingezet?

Ja, gemeenten kunnen ook kiezen voor interim-wethouders of tijdelijke invulling van een wethouderspositie. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij politieke wisselingen, ziekte of bestuurlijke herstructurering.

Hoe lang duurt het wervingsproces van een wethouder?

De doorlooptijd varieert, maar gemiddeld duurt een zorgvuldig werving- en selectieproces voor een wethouder tussen de 4 en 10 weken. Dit is afhankelijk van de complexiteit van de opdracht en het gekozen bestuursmodel.

Waarom kiezen gemeenten voor professionele begeleiding bij wethouder werving?

De rol van wethouder is bestuurlijk en maatschappelijk zeer impactvol. Professionele begeleiding zorgt voor:

  • Objectiviteit en transparantie.
  • Toegang tot een breder kandidatennetwerk.
  • Betere matching op competenties en teamdynamiek.
  • Minder risico op misfits of vroegtijdig vertrek.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws, inspirerende blogs, vacatures en evenementen.

Lees hier ons privacy statement